bezoek van de drie magiers
Plaats in de kerk: priesterkoor, apsis, rechts
F. Nicolas & Zonen, ca. 1890 (?)
Het verhaal
Na de geboorte van Jezus vragen magiërs die uit het Oosten in Jeruzalem zijn aangekomen: Waar is de pasgeboren koning van de joden? Wij hebben namelijk zijn ster zien opgaan en zijn gekomen om hem eer te bewijzen.
Koning Herodes schrikt hiervan en vraagt aan hogepriesters en schriftgeleerden waar de Messias is geboren. (De Messias was de persoon die in de joodse verwachtingen het hemels koninkrijk op aarde zou vestigen, waarmee het einde der tijden zou zijn aangebroken.) In Bethlehem in Judea, luidt hun antwoord, want zo is het voorspeld door een profeet.
Vervolgens stuurt Herodes de magiërs naar Bethlehem. Hij zegt tegen hen: Stel een nauwkeurig onderzoek in naar het kind. Stuur mij bericht zodra u het gevonden hebt, zodat ook ik erheen kan gaan om het te eren.
De ster die de magiërs hadden zien opgaan, gaat hen voor en blijft uiteindelijk stilstaan boven de stal waar het kind is geboren. Ze werpen zich neer om het te eren. Daarna openen ze hun kistjes met kostbaarheden en bieden het kind geschenken aan: goud, wierook en mirre.
Nadat ze in een droom zijn gewaarschuwd om niet naar Herodes terug te gaan, reizen de magiërs via een andere route terug naar hun land, aldus het Bijbelverhaal. De magiërs waren waarschijnlijk astronomen die de sterren bestudeerden. Later werden zij de drie koningen genoemd en als zodanig afgebeeld. Ze kregen de namen Caspar, Melchior en Balthasar.
De afbeelding
De ontwerper heeft het verhaal van de drie magiërs, die in de stal bij het pasgeboren kind op bezoek komen, vermengd met de beeldtraditie van Maria als hemelse koningin op een troon. Hierdoor vindt ten dele een transformatie plaats van een verhalende voorstelling naar een devotievoorstelling.
De magiërs, die als koningen in vorstelijke gewaden aantreden, hebben net als Maria en Jezus een nimbus (lichtkrans) om hun hoofd, waarmee hun heiligheid tot uitdrukking wordt gebracht. De kalende grijsaard Melchior heeft vol eerbied zijn kroon en scepter op de grond gelegd en knielt voor Jezus, aan wie hij een gouden kistje overhandigt. Het kind staat rechtop op Marias schoot. De jonge Caspar, met zwarte huidskleur, is de enige koning die geen baard heeft. We zien hem knielend schuin achter Melchior, met zijn geschenk in de hand. Balthasar ten slotte staat achteraan en kijkt ons, de kerkbezoekers, over zijn schouder aan. Hij attendeert ons op de ster boven hen. Het blijkt geen gewone ster te zijn, want er is, hoe klein ook, een mensengestalte in verwerkt, waarschijnlijk God de Vader of Christus als het Licht der Wereld.
De achtergrond van de scène is een groen ornamentvlak. De omlijsting bestaat uit architectuurmotieven in gotische stijl. Onder de voorstelling staat op een horizontale witte band een tekstregel uit het officie van Driekoningen, en wel de viering aan de vooravond van het feest (vigilie):
Stella ista sicut flamma coruscat
et regem regum deum demonstrat.
In vertaling:
Deze ster schittert als een vlam
en toont God, de koning der koningen.
Geheel onderaan bevinden zich tegen een donkerrode achtergrond twee zigzaggende banderollen met een citaat uit het evangelie van Matteüs:
Et intrantes domum,
invenerunt puerum cum
Maria matre eius
et procidentes adoraverunt eum
et apertis thesauris suis obtulerunt
ei munera aurum tus et murram.
In vertaling:
Ze gingen het huis binnen
en vonden het kind met
Maria, zijn moeder.
Ze wierpen zich neer om het eer te bewijzen.
Daarna openden ze hun kistjes met kostbaarheden
en boden het kind geschenken aan: goud, wierook en mirre.
In de rozet boven in het venster is de Heilige Geest in de gedaante van een duif afgebeeld. De drie rozetten in de apsis vormen tezamen de Drie-eenheid: God de Zoon (linkervenster), God de Vader (middelste venster) en de Heilige Geest (rechtervenster).
meer informatie :
- evangelie volgende Matteus
- wikipedia over wijzen uit het Oosten
volgende : Heilig Hart
vorige : het kerstverhaal