gekruisigde Christus

Plaats in de kerk: apsis, midden
Raymundus van Bergen, 1921-1925
Gesigneerd: R. van Bergen

Op de apsisramen zijn drie gebeurtenissen uit het leven van Jezus voorgesteld. Deze zijn opgevat als allegorieën van de drie goddelijke deugden: geloof, hoop en liefde.

Het verhaal

Jezus wordt aangeklaagd wegens godslastering en ondermijning van het joodse religieuze gezag. Hij zou zich voor koning der joden hebben uitgegeven. De Romeinse stadhouder Pontius Pilatus, die in Jeruzalem is voor de joodse feestdag Pesach en over hem moet oordelen, ziet niet in wat Jezus verkeerd heeft gedaan en wil hem laten gaan. Maar het toegestroomde volk, onder invloed van hun geestelijke leiders, roept om zijn dood en krijgt ten slotte zijn zin.

Het schijnproces moet verhinderen dat het joodse volk in opstand komt tegen de Romeinse overheersing. Jezus wordt veroordeeld tot de dood aan het kruis, een gruwelijke en zeer oneervolle wijze om te sterven, voorbehouden aan niet-Romeinen. (*) Het vonnis wordt voltrokken op de berg Golgotha, vlakbij Jeruzalem.

De evangelist Johannes vertelt dat een soldaat een lans in de zijde van de gekruisigde Christus steekt. Deze soldaat staat bekend als Longinus (afgeleid van het Griekse woord voor lans), al is hij in het evangelie naamloos. Longinus wordt vereenzelvigd met de centurio (rang in het Romeinse leger) die in het evangelie van Marcus uitroept: Werkelijk, deze mens was Gods zoon. Hij komt ter plekke tot het christelijk geloof.

De afbeelding

Op de linker raamhelft is de aan het kruis gestorven Christus te zien, slechts gekleed in een lendendoek. Hij is niet uitsluitend met spijkers aan het kruis genageld, maar er ook met touw rond zijn middel aan vastgebonden. Zijn borstkas, met zijdewond, is hoog opgetild door het hangen aan de armen. Behalve een lichtkrans (nimbus) om zijn hoofd, verschijnt er ook een boog van groen licht boven het kruis.

Aan de voet van het kruis ligt een schedel, die wijst op de executieplaats Golgotha, wat schedelplaats betekent. De schedel zinspeelt ook op de eerste mens Adam, die op deze plek begraven zou liggen. Adam bracht de erfzonde in de wereld, terwijl Jezus met zijn zoenoffer toenadering tot God weer mogelijk maakt. Hij wordt beschouwd als de nieuwe Adam.

Rechts staat Longinus, gehuld in een rode mantel en met helm en lans. Naast hem graast zijn paard. Zijn blik is gericht op de lichtboog boven het kruis; hij is duidelijk onder de indruk van het gebeuren. Onderaan is zijn uitroep in grote letters te lezen: Waarlijk, deze was de zoon van God. We zijn getuige van zijn bekering.

Boven Longinus hoofd is de zon (of de volle maan?) als een menselijk gezicht voorgesteld. De evangelisten maken melding van een verduistering van zon en maan bij het sterven van Jezus, symbolisch voor de droefenis die over de wereld kwam.

Zowel boven als onder het tafereel zijn in vier medaillons twee kruisen (als symbool van de goddelijke deugd geloof) en twee gevleugelde engelenkopjes afgebeeld. Beide raamhelften eindigen bovenaan met een druiventros, symbool van het bloed van Christus, dat in de eucharistie wordt geofferd in de vorm van wijn.

Helemaal boven in de vensterboog drie vervlochten ringen, een symbool van de Drie-eenheid. In de ringen staan de letters PFS, de beginletters van Patris (Vader), Filius (Zoon) en Spiritus Sanctus (Heilige Geest). Het dogma van de Drie-eenheid bepaalt dat de ene goddelijke natuur is te onderscheiden (maar niet te scheiden) in drie personen die ieder dezelfde volmaaktheid bezitten.

meer informatie :

volgende : laat de kinderen tot mij komen

vorige : Maria Magdalena