Maria Onbevlekte Ontvangenis
Plaats in het gebouw: hoofdgebouw, trappenhuis jongensafdeling
F. Nicolas & Zonen
Gesigneerd: F. Nicolas en Zonen Roermond
Het verhaal
In 1854 kondigt paus Pius IX het dogma (leerstelling) van de Onbevlekte Ontvangenis af. Het bevestigt de bijzondere rol van Maria in de heilsgeschiedenis door te stellen dat zij verwekt werd en ter wereld kwam zonder met de erfzonde te zijn bevlekt (de erfzonde is de zonde van Adam in het paradijs, die op alle mensen zou zijn overgegaan). Zij werd zogezegd onbevlekt ontvangen in de schoot van haar moeder Anna. Volgens de katholieke geloofsleer bracht de bijzondere uitverkiezing van Maria als moeder van Jezus deze unieke eigenschap met zich mee.
Het kerkelijk feest van de Onbevlekte Ontvangenis wordt gevierd op 8 december, negen maanden voor het feest van de geboorte van Maria (8 september).
De afbeelding
In het midden verschijnt Maria in een goudgele mandorla (amandelvormige stralenkrans). Zij heft haar armen iets op en keert de handpalmen naar de toeschouwer, een teken van nederigheid en ontvankelijkheid. Zij is gekleed in een blauw gewaad met witte sluier. Maria staat blootsvoets op een maansikkel. Dit verwijst naar het Bijbelboek Openbaring, waarin Johannes schrijft over een vrouw met de maan onder haar voeten. De maansikkel is een symbool van kuisheid.
Onder Marias voeten bevindt zich ook een slang met een appel in de bek. Deze herinnert aan de zondeval. Eva wordt door de duivel, in gedaante van een slang, verleid om van de verboden vrucht te eten en brengt zo de erfzonde in de wereld. Maria is de enige mens die niet met de erfzonde is belast. Waar Eva door de slang wordt overwonnen, overwint Maria als nieuwe Eva de slang.
Boven Maria zweeft de Heilige Geest in de gedaante van een witte duif. Een stralenkrans benadrukt zijn goddelijke natuur. Een drietal stralenbundels daalt neer op Maria en symboliseert haar bevruchting. Het kerkachtige gebouw met zijn eclectische architectuurmotieven onder haar voeten verwijst naar de Litanie van Loreto, waarin Maria onder andere wordt omschreven als Gouden Huis.
(De Litanie van Loreto is een zogenaamd responsorisch gebed tot Maria Middelares. De voorbidder roept steeds Maria aan, waarna de gelovigen antwoorden met smeekbeden als bid voor ons en ontferm u over ons.)
Op het linkerdeel van het raam staat paus Pius IX met de bul (pauselijke oorkonde) die de Onbevlekte Ontvangenis van Maria als geloofswaarheid bekrachtigt. Zijn pauselijke waardigheid komt onder meer tot uitdrukking in de tiara (pauselijke driekroon) en de pontificale handschoenen (pontifex is de titel van paus of bisschop). Het gezicht van Pius IX is min of meer een portret.
Met zijn rechterhand maakt de paus een spreekgebaar, en met zijn linkerhand houdt hij de bul voor zich. Bulla Ineffabilis 8 decembris 1854 lezen we op de opengeslagen bladzijden. De volledige titel van de bul luidt Ineffabilis Deus en betekent: God die onuitsprekelijk is. De paus wordt vergezeld door een engel met kruisstaf. Hierop is een schildje met de letters IHS bevestigd, een contractie (samentrekking) van de naam Jezus in het Grieks (IHESUS).
De scène op het rechterdeel van het raam, Adam en Eva, verduidelijkt de betekenis van de Onbevlekte Ontvangenis en is er ook visueel mee verbonden. Het eerste mensenpaar richt zich berouwvol naar de voorstelling van Maria Onbevlekt Ontvangen in het midden. De elementen van de zondeval zijn aanwezig: de boom van kennis van goed en kwaad, de slang die Eva heeft overgehaald om van de verboden vrucht uit deze boom te eten (de slang zei dat zij dan net als God kennis zou hebben van goed en kwaad), en ten slotte de vrucht in Adams hand.
Adam en Eva zijn, totdat zij hun zonde begaan, naakt in het paradijs. Hierna ontdekken zij wat schaamte is en daarom geeft God hun dierenhuiden om hun naaktheid te bedekken.
De taferelen zijn aan de bovenzijde afgesloten door een driepasboog die overgaat in uitbundige florale versieringen.
meer informatie :
volgende :verzetsraam
vorige : Michael en de draak