Montfortanenklooster Groot Bijstervelt, Oirschot

In het uitbreidingsbouwplan Landgoed Groot Bijstervelt van begin 1900, welke architect W. Th. Van Aalst in opdracht van de Congregatie te Oirschot opstelt, is een nieuwe, vrijstaande kapel opgenomen. In 1910 wordt deze ingewijd door Mgr. C. van der Ven, bisschop van ’s-Hertogenbosch. De kapel is toegewijd aan de Gezegende Maagd Maria, Koningin der Harten. De kapel staat ook open voor gelovigen van buiten Groot Bijstervelt.

In 2011, na het vertrek van de laatste kloosterlingen, wordt de Montfortkapel onder deze naam beheerd door de Stichting Behoud Montfortkapel.

De bouwstijl valt onder neogotiek, de bouwstijl die eind 19e/begin 20e eeuw furore maakt. Het is een zogenoemde zaalkerk, dat wil zeggen, dat de kerk transept noch zijbeuken heeft. De rechthoekige vorm heeft, meestal aan de oostzijde, een lagere, ronde of veelhoekige kopse kant, waar zich de apsis (priesterkoor) bevindt.

In de tijd van de Reformatie gaat de voorkeur van de protestanten uit naar de stijl van de zaalkerk. Prediking is de kern van de eredienst. Hoe passend is dan de bouwstijl van de Montfortkapel. De Congregatie der Montfortanen staat bekend om prediking als voornaamste taak. De meeste moderne kerken kunnen overigens tot de stijl van zaalkerk gerekend worden, ongeacht de geloofsrichting.

De kapel ontbeert een toren. Boven de ingang aan de westkant, onder de punt van het dak, staat in een nis een beeld van de Heilige Louis-Marie Grignion de Montfort. Naast de deur is een gevelsteen geplaatst met de inscriptie B.M.V. REGINAE CORDIUM SERVI EJUS 12 MARTII 1910, uit Latijn te vertalen tot GEZEGENDE MAAGD MARIA, KONINGIN DER HARTEN, UW DIENAAR 12 MAART 1910.

Bij het betreden van de kapel kan de bezoeker overweldigd worden door een overvloed aan kleur en beeld vanwege de kleurrijke muurschilderingen om na enkele momenten zich hierin te laten mee voeren. De muurschilderingen (uit 1953) die als eerste indruk de overhand hebben, zijn zeer expressief door de markant hoekige stijl en de expressionistische toepassing van zwarte (contour) lijnen. De combinatie van de overwegend rode kleurschakeringen en het zwart maken de afbeeldingen indrukwekkend.

De gebrandschilderde glas-in-loodramen in de ronde apsis geven daardoor verstilling aan het oog. De afbeeldingen hierop zijn eveneens expressionistisch, markant hoekig, maar qua beeld eenvoudig.

Het altaar in de apsis wordt omringd door muurschilderingen met daarboven de Heilige Drie-eenheid- en de twaalf Apostelramen. De muurschilderingen geven enkele gebeurtenissen weer uit het leven van de Heilige Louis-Marie de Grignion van Montfort.

Onder het Drie-eenheidraam hangt een bronzen Corpus Christi, vervaardigd door atelier Gebr. Brom te Utrecht. Het Corpus rust op een houten kruis, ontworpen door kunstenaar en glazenier Jaap Min.

De zijwanden van de kapel tonen de kruisweg in 18 taferelen in muurschildering weergegeven. Een kruisweg bestaat gewoonlijk uit 14 staties, beginnend bij de ter dood veroordeling van Jezus door Pilatus. Jaap Min heeft vier extra staties toegevoegd : het verraad van Judas (links van de toegangsdeur), het Paaslam (boven de toegangsdeur), de Verrijzenis (het laatste tafereel links) en het verheerlijkte Lam Gods (op de deur van het tabernakel).

Opmerkelijk is, dat de afzonderlijke statieverhalen in elkaar overvloeien tot één geheel. Effect hiervan is, dat daardoor de aandacht voor het verhaal vastgehouden wordt.

Boven deze schilderingen bevinden zich glas-in-loodramen met ongekleurd glas, zodat de kerk voldoende licht kan vangen.

Onder het oksaal (orgel- en koorruimte) zijn nog drie gebrandschilderde glas-in-loodramen te zien, voorstellende de aartsengelen Michael, Gabriel en Rafael.

Het elektrisch-pneumatisch orgel stamt uit 1947 en afkomstig van de Firma Vermeulen uit Weert en beslaat de gehele bovenste helft van de westelijke kapelmuur.

In de oksaalruimte zijn vier ongekleurd glas-in-loodramen aangebracht; boven deze vier neogotische vensters is een groot glas-in-loodrozetraam geplaatst. Deze ramen zijn in een gotisch-vormige bakstenen muuruitsparing gezet.

meer informatie :

volgende : de ramen

vorige : Glazenier en kunstenaar Jaap Min