St. Antonius Abt Reek

Plaats in de kerk: rechterzijbeuk
Kunstenaar onbekend, 1980

In de H. Antonius Abtkerk zijn tien van de negentien martelaren van Gorcum geportretteerd.

Het verhaal

Het geboortejaar van Johannes (of Jan) van Hoornaer is niet bekend. Hij behoort tot de dominicaner orde en is pastoor in Hoornaar, zo’n vijf kilometer noordelijk van Gorinchem. Men noemt hem ook wel ‘Van Keulen’, wellicht omdat hij uit die stad afkomstig is.

Bij de verovering van Gorinchem in 1572 nemen de geuzen de geestelijkheid van de stad gevangen. De geuzen zijn calvinistische opstandelingen die een eind willen maken aan de Spaanse overheersing en daarnaast het katholicisme met geweld bestrijden. Johannes van Hoornaer neemt de pastorale taken zo goed mogelijk waar, zoals het dopen, het biechthoren en het toedienen van de laatste sacramenten. Op een dag wordt hij door een geuzenpatrouille tussen Hoornaar en Gorinchem gevangengenomen.

Johannes van Hoornaer wordt met achttien andere geestelijken vernederd, gemarteld en uiteindelijk opgehangen in Brielle. Deze mannen worden de martelaren van Gorcum (Gorinchem) genoemd, omdat de meesten van hen in deze stad gevangen zijn genomen. In 1867 zijn ze heilig verklaard.

De afbeelding

Portret van Johannes van Hoornaer in driekwart, tegen een blauwe achtergrond. Zijn ordekleed is wit en bruin, ofschoon de dominicanen in het wit en zwart gekleed gaan (wellicht een vergissing van de glazenier). In zijn linkerhand heeft Johannes een palmtak, een bekend attribuut van martelaren. De rechterhand houdt hij op zijn borst. Om zijn nek zit de strop van de ophanging en rond zijn hoofd verschijnt een nimbus, een ring van licht waarmee hij zich als heilige onderscheidt. In het boogveld wordt zijn naam geflankeerd door een gouden en een zilveren sleutel. De sleutels duiden hier waarschijnlijk op trouw aan de Heilige Stoel (de paus). Erboven een gouden kruis.

volgende :Andreas Wouters
vorige : Jacobus Lacops