St. Willibrorduskerk Demen

de glazenier

In een gids die verscheen bij het 150-jarig bestaan van de St.-Willibrorduskerk, worden de gebrandschilderde ramen gedateerd in de bouwtijd van de kerk, dat wil zeggen omstreeks 1858. Met een slag om de arm worden ze toegeschreven aan F. Nicolas. Nicolas had een paar jaar eerder een atelier voor gebrandschilderd glas geopend in Roermond en we weten dat hij regelmatig samenwerkte met de architect van de St.-Willibrorduskerk, Pierre Cuypers, eveneens uit Roermond. Ook de stijl en het coloriet van de ramen wijzen in de richting van Nicolas.

Bij de datering zijn echter vraagtekens te plaatsen, want 1858 zou heel vroeg zijn voor gebrandschilderde kerkramen uit het atelier Nicolas, dat vooral na 1880 onder de naam F. Nicolas & Zonen bekendheid verwierf en veel beglazingen realiseerde. De ramen in de St.-Willibrorduskerk kunnen daarom evengoed aan het eind van de negentiende eeuw zijn vervaardigd, bijvoorbeeld rond 1890, toen Cuypers de oude kerktoren verhoogde met een extra geleding en een spits. Wellicht heeft men toen ook het plan opgevat de kerk te verfraaien.

F. Nicolas en Zonen

Frans Nicolas sticht in 1855 in Roermond een atelier voor gebrandschilderd glas. Aanvankelijk voert hij vooral restauratieopdrachten uit, maar al snel maakt hij ook veel nieuwe ramen.

Zijn samenwerking met de architect P.J.H. Cuypers, die talrijke kerken bouwt in die periode, draagt hier in belangrijke mate aan bij en zijn bedrijf groeit uit tot het grootste in zijn soort van Nederland. Aanvankelijk zijn de ontwerpen vooral van Frans Nicolas zelf, maar aan het eind van de negentiende eeuw worden ook andere – vaak buitenlandse – ontwerpers ingeschakeld.

Door de toegenomen vraag naar gebrandschilderd glas krijgt het atelier een fabrieksmatige organisatiestructuur. Zo worden het tekenen van het ontwerp, het vervaardigen van het karton, het glas snijden, alsmede het beschilderen, branden en in het lood zetten van de ramen door gespecialiseerde ambachtslieden uitgevoerd. De nadruk ligt op neogotisch werk, maar atelier F. Nicolas kan leveren in alle mogelijke stijlen. Er wordt garantie afgegeven voor de degelijkheid van het werk.

In 1880 worden de beide zonen van Frans, te weten Charles en Frans jr., vennoten in het bedrijf, dat voortaan de naam F. Nicolas en Zonen gaat voeren. Frans jr. is vooral werkzaam als ontwerper en Charles heeft de zakelijke leiding. Het atelier is actief in heel Nederland, maar ook over de grens en probeert zelfs voet aan de grond te krijgen in de Verenigde Staten. Tal van glazeniers en kunstenaars vinden er een leerschool.

Vanaf de jaren twintig van de twintigste eeuw vervaardigt ook Joep Nicolas, een zoon van Charles, ontwerpen voor het bedrijf. Hij ontwikkelt zich algauw tot een van de belangrijkste Nederlandse glazeniers van zijn tijd, met een beweeglijke, schilderachtige stijl waarin neogotiek geen rol meer speelt. Elementen uit de vrije kunst worden door hem in de glasschilderkunst geïntroduceerd.

De Duitser Max Weiss neemt het atelier over als Joep Nicolas in 1939 naar de Verenigde Staten emigreert.

meer informatie :

volgende : Maria Boodschap
vorige : de verering van Sint Willibrordus