Annunciatie

Plaats in de kerk: priesterkoor, apsis, links
F. Nicolas & Zonen, ca. 1890 (?)

Het verhaal

De annunciatie (aankondiging) is een veelvoorkomend thema in de christelijke kunst. Maria wordt bezocht door de aartsengel Gabriël, die haar vertelt dat zij Jezus ter wereld zal brengen. In de Katholieke Kerk heet het feest van de annunciatie Maria-Boodschap. Het wordt gevierd op 25 maart, negen maanden voor Kerstmis (geboorte van Jezus).

In het evangelie van Lucas lezen we hoe de engel Gabriël naar Maria gaat om haar op de hoogte te stellen van Gods plan met haar. Hij zegt: Luister, je zult zwanger worden en een zoon baren, en je moet hem Jezus noemen. Hij zal een groot man worden en Zoon van de Allerhoogste worden genoemd, en God, de Heer, zal hem de troon van zijn vader David geven. Tot in eeuwigheid zal hij koning zijn over het volk van Jakob, en aan zijn koningschap zal geen eind komen.

Maria is verbaasd en vraagt aan de engel: Hoe zal dat gebeuren? Ik heb immers nog nooit gemeenschap gehad met een man? De engel legt uit dat zij door toedoen van de Heilige Geest zwanger zal worden en hierbij haar maagdelijkheid zal behouden. Ten slotte vertelt hij Maria nog een nieuwtje, namelijk dat haar oude nicht Elisabeth, die men voor onvruchtbaar hield, in verwachting is van een zoon (de latere Johannes de Doper).

De afbeelding

Links de engel Gabriël met gespreide vleugels en zwevend op een wolkje, waarmee zijn hemelse komst wordt uitgedrukt. Hij knielt. Met zijn rechterhand zet hij de blijde boodschap van God kracht bij.

Boven de engel een witte duif als symbool van de Heilige Geest. Deze richt zijn stralen op Maria: een beeld van de maagdelijke conceptie. De nimbus (stralenkrans) van de duif onderscheidt zich van de nimbussen van de engel en Maria doordat er een kruis in verwerkt is.

Staand en met nederig gebogen hoofd luistert Maria naar de boodschap van de engel. Zij heeft haar handen op haar hart gelegd. Voor haar is een witte lezenaar zichtbaar, waar een doek overheen is gedrapeerd. Twee gebedenboeken liggen links op de grond, naast een mand.

De achtergrond van de scène is een groen ornamentvlak. De omlijsting bestaat uit architectuurmotieven in gotische stijl.

Onder de voorstelling is in een horizontale witte band de begroeting van de engel te lezen:

Ave Maria, gratia plena.
Dominus tecum.
Benedicta tu in mulieribus
In vertaling:
Wees gegroet Maria,
de Heer is met u.
Gij zijt de gezegende onder de vrouwen.

Deze woorden zijn ontleend aan het Bijbelboek Lucas en bekend van het Weesgegroet (gebed tot Maria).

Geheel onderaan bevinden zich tegen een donkerrode achtergrond twee zigzaggende banderollen met de tekst van het Angelus, dat vroeger driemaal daags werd gebeden:

Angelus Domini nuntiavit Mariae
Et concepit de Spiritu Sancto.
Ecce Ancilla Domini
Fiat mihi secundum verbum tuum.
Et verbum caro factum est
Et habitavit in nobis.

In vertaling:

De Engel des Heren heeft aan Maria geboodschapt
En zij heeft ontvangen van de Heilige Geest.
Zie de dienstmaagd des Heren
Mij geschiede naar uw woord.
En het Woord is vlees geworden
En het heeft onder ons gewoond.

In de rozet boven in het venster is Christus afgebeeld met het kruis, een vooruitwijzing naar zijn lijden en sterven. De drie rozetten in de apsis vormen tezamen de Drie-eenheid: God de Zoon (linkervenster), God de vader (middelste venster) en de Heilige Geest (rechtervenster)

meer informatie :

volgende : het kerstverhaal
vorige : de glazenier