het offer van Isaac
Plaats in de kerk: links in het priesterkoor
C. Bellot, 1929
Linksonder gedateerd en gesigneerd: 1929 LArche
Dit raam is typologisch verbonden met het raam ertegenover: de kruisiging. Een typologie is een parallel tussen het Oude en het Nieuwe Testament. Het offer van Isaac is een bekende oudtestamentische voorafbeelding van het kruisoffer van Jezus Christus.
Het verhaal
Abraham is de stamvader van het volk van Israël en van de joodse, christelijke en islamitische godsdiensten. Hij zou ongeveer vierduizend jaar geleden hebben geleefd. Zijn levensverhaal staat in het Bijbelboek Genesis.
Abrahams trouw aan God wordt op de proef gesteld. God beveelt hem om zijn enige zoon Isaac te offeren in plaats van een ram. Onwetend van wat er te gebeuren staat, draagt Isaac het hout voor het brandoffer. Abraham bindt hem vervolgens vast en legt hem op het offeraltaar.
Op het moment dat hij zijn mes pakt om zijn zoon te slachten, roept een engel van de Heer uit de hemel: Raak de jongen niet aan, doe hem niets! Want nu weet ik dat je ontzag voor God hebt: je hebt mij je zoon, je enige, niet willen onthouden. Als Abraham opkijkt ziet hij een ram, dat met zijn horens verstrikt is geraakt in het struikgewas. Hij pakt het dier en offert het in plaats van Isaac.
De afbeelding
Abraham snijdt bijna de hals door van zijn zoon Isaac, wiens hoofd hij boven het offervuur duwt. Isaacs handen en voeten zijn gebonden, hij heeft zijn ogen gesloten. Hij is weerloos, maar blijft rustig en legt zijn lot in handen van zijn vader.
De door God gezonden engel grijpt Abraham juist op tijd vast om het dramatische mensenoffer te verhinderen. Hiermee is de beproeving voorbij. De ram die in plaats van Isaac zal worden geofferd, ligt op de achtergrond verstrikt in de struiken.
Isaac die naar de slachtbank wordt geleid, is een voorafbeelding van Christus kruisoffer. Die verzoening met God is voorgesteld op het andere glas-in-loodraam in het priesterkoor. Door zich te laten kruisigen, brengt Christus een offer voor het zielenheil van de mensheid. Hij heft hiermee de erfzonde en alle persoonlijke zonden van de mensen op, zodat de hemel weer toegankelijk wordt.
Het gehele raam staat in het teken van offersymboliek. Op de voorgrond zijn verschillende dieren te zien die als offers en gaven (hostias et oblationes) kunnen dienen, zoals een schaap, duiven en een lam. Dit laatste offerdier verwijst naar Christus als lam van God, dat de zonden van de wereld wegneemt (evangelie van Johannes).
In de benedenhoeken zijn amforen afgebeeld met een vis, druiventrossen, manden met broden en gestileerde korenaren. De vis kan men als referentie naar de wonderbare spijziging interpreteren. Ook de manden met broden kunnen hiernaar verwijzen, maar symboliseren samen met de druiven ongetwijfeld ook de eucharistie. In de eucharistie verenigt Christus zich onder de gedaanten van brood en wijn met de gelovigen.
De brede vleugels van de engel vormen de begrenzing tussen het hoofdthema en een ander verhaal, dat erboven is weergegeven. De betekenis hiervan is nog niet definitief vastgesteld. Mogelijk gaat het hier om Melchisedek die brood en wijn aan Abraham brengt na diens terugkeer van een strijd tegen de koningen van het Oosten (zie Bijbelboek Genesis). Die hadden zijn neef Lot ontvoerd en bestolen.
Abraham heeft, met driehonderd manschappen, Lot bevrijd en de gestolen goederen heroverd. Op het raam zien we een oudere man met witte baard, die een kelk opheft. Een andere man nipt aan een schaal. De strijdbare engel, met helm, schild en vlammend zwaard, zou het leger van Abraham kunnen symboliseren, dat dankzij de steun van God kon overwinnen.
Het onthaal met brood en wijn wordt net als het offer van Isaac beschouwd als een voorafbeelding van de eucharistie. Dat maakt het hier tot een passend thema.
De voorstelling wordt begrensd door een brede rand van geometrische motieven, met blauw als overheersende kleur.
volgende : Het kruisoffer en de eucharistie
vorige : Lucia