St. Antonius Abt Reek

Plaats in de kerk: rechterzijbeuk
Kunstenaar onbekend, 1980

In de H. Antonius Abtkerk zijn tien van de negentien martelaren van Gorcum geportretteerd.

Het verhaal

Wilhadus van Denemarken is rond 1482 geboren in Holstein, in de middeleeuwen Deens gebied (tegenwoordig Duits), vandaar zijn achternaam. Hij voelt zich al op jonge leeftijd aangetrokken door het kloosterleven en treedt toe tot de franciscaner orde.

In 1528 moet Wilhadus zijn vaderland ontvluchten, omdat daar tijdens de Reformatie van Luther de kloosters worden opgeheven. Hij vestigt zich in Engeland, maar opnieuw moet hij vluchten als koning Hendrik VIII zichzelf in 1534 uitroept tot hoofd van de Anglicaanse Kerk en twee jaar later de kloosters sluit. Wilhadus vestigt zich in Schotland, maar ten slotte worden ook daar de kloosters gesloten onder invloed van het calvinisme. Zo komt Wilhadus rond 1560 in Gorinchem terecht.

Bij de verovering van Gorinchem in 1572 nemen de geuzen hem gevangen. De geuzen zijn calvinistische opstandelingen die een eind willen maken aan de Spaanse overheersing en daarnaast het katholicisme met geweld bestrijden. De negentigjarige Wilhadus van Denemarken wordt met achttien andere geestelijken vernederd, gemarteld en uiteindelijk opgehangen in Brielle. Deze mannen worden de martelaren van Gorcum (Gorinchem) genoemd, omdat de meesten van hen in die stad gevangen zijn genomen. In 1867 zijn ze heilig verklaard.

De afbeelding

Portret van Wilhadus van Denemarken in driekwart, tegen een blauwe achtergrond. Hij draagt het bruine habijt van de franciscanen-minderbroeders met op zijn hoofd een kalotje (priestermutsje). Wilhadus heeft de martelaarspalm bij zich en een boek, waarschijnlijk een verwijzing naar zijn prediking. Om zijn nek zit de strop van de ophanging en rond zijn hoofd verschijnt een nimbus, een ring van licht waarmee hij zich als heilige onderscheidt. In het boogveld wordt zijn naam geflankeerd door twee zilveren sleutels. De sleutels duiden hier waarschijnlijk op trouw aan de Heilige Stoel (de paus). Erboven de Heilige Hostie, omdat de martelaren van Gorcum opkwamen voor de eucharistie als essentieel geloofspunt.

volgende :Jan van Oosterwijk
vorige : Theodorus van der Eem