Nicasius van Heeze
Plaats in de kerk: rechterzijbeuk
Kunstenaar onbekend, 1980
In de H. Antonius Abtkerk zijn tien van de negentien martelaren van Gorcum geportretteerd.
Het verhaal
Nicasius van Heeze wordt rond 1522 geboren in Heeze. In 1537 gaat hij studeren in Leuven, waarvoor hij een beurs krijgt van een vermogende oom die voor de Nederlandse paus Adrianus VI heeft gewerkt. Al na twee jaar behaalt hij de titel van meester in de vrije kunsten. Vanaf 1539 studeert hij theologie en rond 1544 is hij waarschijnlijk ingetreden bij de franciscanen. Eerst woont hij in een klooster te Leiden. Hierna wordt hij rector van de tertiarissen van St. Franciscus in Haarlem, die als slotzusters bijeenwonen. Uiteindelijk komt hij in Gorinchem terecht. Bij de verovering van Gorinchem in 1572 nemen de geuzen hem gevangen.
De geuzen zijn calvinistische opstandelingen die een eind willen maken aan de Spaanse overheersing en daarnaast het katholicisme met geweld bestrijden. Nicasius wordt met achttien andere geestelijken vernederd, gemarteld en uiteindelijk opgehangen in Brielle. Deze mannen worden de martelaren van Gorcum genoemd, omdat de meesten van hen in die stad gevangen zijn genomen. In 1867 zijn ze heilig verklaard.
De afbeelding
Portret van Nicasius van Heeze in driekwart, tegen een blauwe achtergrond. Hij draagt het bruine habijt van de franciscanen-minderbroeders, met op zijn hoofd een kalotje (priestermutsje). In zijn linkerhand heeft Nicasius een palmtak, een bekend attribuut van martelaren. De rechterhand houdt hij op zijn borst. Om zijn nek zit de strop van de ophanging en rond zijn hoofd verschijnt een nimbus, een ring van licht waarmee hij zich als heilige onderscheidt. In het boogveld wordt zijn naam geflankeerd door twee zilveren sleutels. De sleutels duiden hier waarschijnlijk op trouw aan de Heilige Stoel (de paus). Erboven de Heilige Hostie, omdat de martelaren van Gorcum opkwamen voor de eucharistie als essentieel geloofspunt.
volgende :Adrianus van Hilvarenbeek
vorige : Jan van Oosterwijk