de geboorte van Jezus
Plaats in de kerk: rechts in transept
Marius de Leeuw, 1952-1956
Het verhaal
Jozef reist met zijn zwangere vrouw Maria vanuit Nazareth naar Bethlehem, omdat hij zich volgens een besluit van keizer Augustus moet laten registreren in de plaats waar hij vandaan komt. In Bethlehem blijkt in de herberg geen plaats voor hen en daarom bevalt Maria in een stal van haar kind.
In de omgeving bevinden zich herders, die in de nachtelijke uren waken bij hun kudde op het veld. Zij worden bezocht door een engel Gods en schrikken hevig. Maar de engel blijkt gekomen om het goede nieuws te brengen dat in de stad van David een redder is geboren, door God gezonden met een hoopvolle boodschap voor de mensheid.
Volgens de engel zullen de herders het pasgeboren kind vinden gewikkeld in doeken en liggend in een kribbe. Zij spoeden zich naar Bethlehem en vinden daar Maria, Jozef en het kind, zoals de engel heeft gezegd. Zij vertellen wat hun is overkomen en iedereen die het hoort is verwonderd.
Na acht dagen, bij zijn besnijdenis, krijgt het kind de naam Jezus.
De afbeelding
Het tafereel is gereduceerd tot de essentie: moeder en kind. Nergens herders of magiërs die het kind bezoeken en geschenken brengen. Geen stal, geen os en geen ezel. Zelfs Jozef, de vader, ontbreekt.
Wel voegt zich een engel bij Maria en kind. Hierover staat niets in de Bijbel, maar het is in de kunstgeschiedenis niet ongebruikelijk dat engelen de geboorte van Jezus opluisteren. Er is nog een mogelijke verklaring voor de aanwezigheid van de engel: vermoedelijk heeft de kunstenaar het raam als tegenhanger opgevat van het annunciatieraam en wilde hij daarom ook hier een engel opnemen.
Meestal zien we Maria knielend bij de kribbe, ditmaal staand. Zij beschermt het naakte kind met de slippen van haar lange hoofddoek en raakt het voorzichtig aan met haar linkerhand. Met de rechterhand houdt ze de hoofddoek tegen haar borst.
Zoals gezegd lijkt de compositie op die van de annunciatie. Ook hier vliegt de engel recht naar beneden. Zijn gewaad maakt een bijna abstracte indruk. Duidelijk herkenbaar zijn beide voeten, een van beide handen en het ronde hoofd, dat haast een los element lijkt tussen de sterren die het omgeven.
De betekenis van de sterren is niet eenduidig. Een ster wijst de magiërs uit het Oosten de weg naar het pasgeboren kind, aldus het evangelie van Matteüs. Wordt door de kunstenaar alleen daarnaar verwezen? Of wilde hij met deze sterren ook de kosmische sfeer waarin de engel zich beweegt nader bepalen? Vergelijk wat dit betreft het annunciatieraam, waar de maan een soortgelijke functie zou kunnen hebben.
De overheersende kleur blauw symboliseert kuisheid, onschuld en oprechtheid. Blauw is traditioneel de kleur van Maria.
- meer informatie
- kerstverhaal in de nieuwe bijbelvertaling
- raam over aanbidding van de herders in kerk van Berghem
- raam over geboorte van Jezus in kerk van Demen
- raam over aanbidding van de herders in kerk van Dinther
- raam over de geboorte van Jezus in kerk van Gemonde
- raam over aanbidding van de herders in kerk van Herpen
- raam over geboorte van Jezus in kerk van Huisseling
- raam over aanbidding van de herders in kerk van Lith
volgende : Jezus op de berg Tabor
vorige : Annunciatie